#Publicaties

Whitepaper: Sturen op maatschappelijke waarde

01-04-2026

Grip op impact en brede welvaart

Hoe transformeren publieke organisaties hun organisatie naar structurele impact? In de whitepaper ‘Sturen op maatschappelijke waarde’ presenteren Purpose-experts Frank van Jeveren, Jesper Janssen en Nikie Kuijt een integraal model om maatschappelijk rendement te maximaliseren.

Sturen op maatschappelijke waarde

In een tijd van toenemende druk op publieke middelen is het essentieel om niet langer alleen op kosten te sturen, maar op de werkelijke maatschappelijke impact. Deze gids biedt bestuurders en beleidsmakers bij gemeenten, GGD’en en woningcorporaties een integraal instrumentarium om waarde systematisch te modelleren, meten en monitoren.

Dit model rekent af met de versnippering en focus op besparingen door gebruik te maken van zes wetenschappelijk onderbouwde bouwstenen:

  • Theory of Change (ToC): het fundament voor elke bestuurlijke keuze.
  • Impact Modelling: het vooraf voorspellen van maatschappelijk rendement.
  • Empirische effectmeting: achteraf bewijzen wat echt werkt voor de doelgroep.
  • Impactmonitoring: consistent sturen via een doorlopende leercyclus.
  • SROI & MKBA: het monetariseren van impact voor transparante verantwoording.
  • Narratieve evaluatie: impact merkbaar maken via menselijke verhalen.


 

Met praktijkcasussen, zoals onderzoek naar lifecoaching in Leeuwarden, tonen de auteurs aan hoe een datagedreven strategie een bijdrage kan leveren aan Brede Welvaart.

Het integrale model voor waardegedreven werken

Om effectief te sturen op impact, hanteren wij een model dat bestaat uit vijf samenhangende bouwstenen.

1. Waarom is de Theory of Change (ToC) het fundament?

De Theory of Change maakt expliciet hoe en waarom een interventie leidt tot maatschappelijke verandering. Het verbindt de inzet van middelen (input) via activiteiten en output aan de uiteindelijke outcomes en impact. Zonder dit fundament blijft verantwoording vaak steken op het tellen van deelnemers, wat onvoldoende inzicht biedt voor bestuurlijke afwegingen.

2. Hoe voorspel je waarde met Impact Modelling?

Impact Modelling stelt organisaties in staat om vóór uitvoering een onderbouwde inschatting te maken van de verwachte effecten. Dit ondersteunt prioritering in tijden van schaarste en helpt bij het kiezen van interventies met de grootste potentiële opbrengst.

3. Wat is de kracht van Empirische Effectmeting?

Effectmeting brengt systematisch in kaart wat een interventie daadwerkelijk heeft veranderd voor de doelgroep. Door meetbare data (cijfers) te combineren met merkbare data (verhalen), ontstaat een robuuste onderbouwing voor opschaling of bijsturing.

4. Hoe gebruik je Impactmonitoring als cockpit?

Een goede monitor functioneert als een cockpit waar relevante informatie op strategisch, tactisch en operationeel niveau samenkomt. Dit maakt het mogelijk om tijdens de uitvoering cyclisch bij te sturen op basis van Key Performance Indicators (KPI’s).

5. Hoe monetariseer je maatschappelijke effecten?

Door impact te vertalen naar euro’s via de MKBA, worden maatschappelijke opbrengsten volwaardig onderdeel van de besluitvorming. Dit voorkomt dat waardevolle projecten verdwijnen enkel omdat hun financiële voordelen op de lange termijn onzichtbaar zijn.

Speciale methodieken voor diepgaand inzicht

Naast de standaard bouwstenen gebruikt Purpose innovatieve methoden voor complexe vraagstukken.

  • Narratief evalueren: omdat cijfers nooit het hele verhaal vertellen, gebruiken wij methoden als focusgroepen en diepte-interviews om de beleving en herwonnen zelfvertrouwen van mensen inzichtelijk te maken.
  • De autopsiebenadering voor preventie: Het meten van preventie is lastig (de preventieparadox). Wij analyseren situaties waarin het wel misging om risico-indicatoren vast te stellen. Het doorbreken van de route naar escalatie dient als indirect bewijs voor effectieve preventie.

Over de auteurs

Deze methodieken zijn ontwikkeld door de senior adviseurs van Purpose, die jarenlange praktijkervaring combineren met wetenschappelijke validatie.

  • Frank van Jeveren: Specialist in het sturen op waarde bij publieke organisaties en het meten van preventie
  • Jesper Janssen: Socioloog, gespecialiseerd in MKBA’s en complexe effectmetingen
  • Nikie Kuijt: Consumentenpsycholoog met uitgebreide expertise in het ontwikkelen van Theories of Change

Wil je een stap verder gaan in het realiseren van brede welvaart? Download het volledige whitepaper voor een gedetailleerde uitwerking van alle bouwstenen, inclusief praktijkvoorbeelden en handleidingen.

Checklist: Is jouw organisatie klaar voor impactgestuurd werken?

  1. Is er voor elke belangrijke interventie een getoetste Theory of Change?
  2. Worden beleidskeuzes onderbouwd met Impact Modelling?
  3. Combineer je in evaluaties kwantitatieve cijfers met kwalitatieve verhalen?
  4. Wordt de maatschappelijke waarde financieel inzichtelijk gemaakt via een MKBA of SROI?
Meer weten?

Neem voor meer informatie contact op met Dick-Jan Abbringh.

Contact
Meer weten?

Neem voor meer informatie contact op met Purpose.

Contact

Wij geloven in gelijke kansen voor iedereen. Ongeacht waar je wieg heeft gestaan. Ook al wonen we in een welvarend land, we zien maatschappelijke uitdagingen. Daar willen we oplossingen voor bieden.

Anders denken.
Anders doen.