#Nieuws

Hoe bereken je de
maatschappelijke impact
van sociaal incasseren?

12-11-2026

De maatschappelijke kosten van armoede en schulden in Nederland zijn fors

In het IBO rapport van 2024 werden deze geschat op €8,5 miljard per jaar. Steeds meer organisaties zien een eigen rol om bij te dragen aan de financiële gezondheid van hun klanten (als onderdeel van hun duurzaamheidsbeleid) bijvoorbeeld met sociaal incasseren. Dat roept de vraagt op: welke maatschappelijke kosten veroorzaak je eigenlijk met je huidige incassoproces? En in hoeverre kun je die maatschappelijke kosten verlagen door te investeren in een sociale, mensgerichte aanpak?

Dat vroegen Eneco, VGZ en Evides zich ook af. In de impact proeftuin, die wordt ondersteund door de Goldschmeding Foundation, ontwikkelen zij samen met Purpose de Impact Calculator, een rekentool die de maatschappelijke kosten van het incassoproces berekent. Dat geeft inzicht en houvast bij het maken van beleidskeuzes als je met sociaal incasseren je maatschappelijke kosten wilt verlagen.

Maatschappelijke impact van sociaal incasseren als onderdeel van duurzaamheidsbeleid

Sociaal incasseren is een mensgerichte benadering, gericht op duurzame oplossingen bij betalingsproblemen. En dat gaat verder dan een flexibele betalingsregeling. De Meetlat van Purpose en ook het SFGN Afsprakenkader geven richting aan wat dit vraagt van een organisatie. Denk aan: investeren met meer tijd en aandacht in gesprekken met klanten, een extra stap in het incassoproces, inzetten op betere communicatie en slimmere ICT of samenwerking met sociale hulporganisaties.

Voor onze partners in de impact proeftuin is sociaal incasseren een belangrijk onderdeel van hun duurzaamheidsbeleid. Zij formuleren ambitieuze doelstellingen voor hun bijdrage aan de financiële gezondheid van hun klanten, om hun (positieve) maatschappelijke impact te vergroten. Ze willen daarbij bewuste keuzes kunnen maken voor investeringen die de grootste impact opleveren voor klant en samenleving. Ze willen volgen hoe hun impact zich in de tijd ontwikkelt. En ze willen daarover kunnen rapporteren in hun CSRD-impact jaarverslag.

De Impact Calculator is ontwikkeld om dit soort maatschappelijke kostenberekeningen te kunnen maken.

Rozanne van Straten is Afdelingsmanager Betalen & Incasso bij Coöperatie VGZ. In de podcast ‘Tussen Winst en Waarden’ over medemenselijk ondernemen sprak ze over het belang van sociaal incasseren om de vicieuze cirkel tussen schulden en gezondheid te doorbreken.

“Als wij zorgen dat onze leden financieel gezonder worden heeft dat impact op hun algehele gezondheid. (…) Met de impact calculator proberen we met allerlei data te begrijpen wat de impact is van een sociaal incassobeleid op de maatschappij. Bijvoorbeeld hoe je daarmee kunt besparen op de maatschappelijke kosten van ziekteverzuim.”

Beluister de hele podcast hier:
interview met Rozanne van Straten

Miki Peric is duurzaamheidsmanager bij Eneco.
Hij initieerde daar 10 jaar geleden het sociaal incassobeleid. Uitgangspunt daarbij is dat mensen met problemen bij het betalen van hun rekeningen zoveel mogelijk worden behandeld zoals we zelf behandeld willen worden als we in problemen zitten. Onder meer door eerder contact te zoeken en te vragen: Wat kunnen we voor je doen?

“Eén afsluiting minder levert een maatschappelijke kostenreductie op van gemiddeld 8.000 euro. Bijvoorbeeld omdat we kunnen voorkomen dat een huishouden de schuldhulpverlening in moet, maar ook omdat we mensen stress besparen, waardoor ze beter functioneren of makkelijker een nieuwe baan kunnen vinden.”

Lees meer in een interview met Miki Peric en
Prof. Dr. Harry Hummels over medemenselijk ondernemen

Hoe werkt de rekentool in de praktijk?

De Impact Calculator combineert gegevens over het eigen incassoproces met onderzoek en aannames over de gevolgen van incasso en schulden tot een modelmatige impactberekening. Het model neemt bijvoorbeeld de maatschappelijke kosten mee van geldstress en de effecten daarvan op gezondheid en werk. Ook de impact van oplopende incassokosten en escalaties zoals afsluitingen of huisuitzettingen worden in de raming meegenomen.

De Maatschappelijke Prijslijst van Purpose vertaalt deze effecten naar euro’s. Daarin staan cijfers over aantallen en kosten uit wetenschappelijke publicaties en landelijke bronnen, zoals CBS en UWV. Purpose werkt deze gegevens jaarlijks bij. Zo ontstaat een onderbouwde schatting van de maatschappelijke kosten en baten.

De kracht zit in de samenhang: de calculator verbindt de eigen incassopraktijk met de maatschappelijke effect en rekent het effect van verbeteringen door. Denk bijvoorbeeld aan meer persoonlijk contact. Dat kost meer tijd, maar leidt vaak tot betere oplossingen en kan escalatie naar een gerechtelijke procedure voorkomen. Of denk aan actieve doorverwijzing naar sociale partners zoals Social Debt of Herstelkracht. Het levert veel op als meer klanten met hun hulp uit de schulden komen en blijven. De calculator rekent de impact van dit soort scenario’s door.

De Impact Calculator wordt ontwikkeld, toegepast en verbeterd samen met gebruikers

In 2024 legden Eneco, VGZ, Evides en destijds ook Aegon hypotheken (nu a.s.r.) samen met Purpose de basis voor de Impact Calculator. De basisprincipes voor de slimme rekentool werden gereviewd door de HvA. Een belangrijke mijlpaal is de recente positieve assurance door BDO.

In de impact proeftuin passen de kernpartners de tool toe met gegevens uit hun eigen incassoproces. Ook Achmea test de Impact Calculator om de toepasbaarheid van de tool voor de eigen organisatie te onderzoeken en hier ervaring mee op te doen. Purpose traint en ondersteunt de gebruikers en brengt periodiek nieuwe releases uit. Vanuit onze gezamenlijke praktijkervaringen werken we aan continu verbetering van de tool en de bijbehorende impactrapportage.

Een belangrijke meerwaarde is dat het duiden van maatschappelijke waarde de samenwerking tussen verschillende stakeholders stimuleert. Bijvoorbeeld doordat de positieve impact van sociaal incasseren op verlaging van zorgkosten of uitkeringen inzichtelijk wordt gemaakt.

Zo hebben we samen een instrument opgebouwd dat organisaties nu al kunnen gebruiken om impact te berekenen en scenario’s te vergelijken. Daarin komen jaren aan kennisontwikkeling, onderzoek en praktijkervaring uit verschillende sectoren samen, met een brede vertegenwoordiging van de vaste lasten (water, energie, wonen en zorg).

Onafhankelijke toets door BDO (assurance 3000D)

BDO heeft de calculator onafhankelijk onderzocht. Daarbij is vastgesteld dat de opzet en de aanwezige functies van de onderzochte versie op alle belangrijke punten voldoen aan de vooraf vastgelegde eisen en dat de waarden uit de Maatschappelijke Prijslijst correct in de berekeningen worden toegepast. Dat geeft organisaties extra vertrouwen bij het onderbouwen van keuzes en de toepassing van uitkomsten in rapportages.

“De Impact Calculator voldoet in alle materieel van belang zijnde opzichten aan het opgestelde normenkader, zonder uitzondering of beperking op dat oordeel”
BDO (september 2026)

Verder bouwen aan de tool en breder beschikbaar maken

Samen met de kernpartners werken we aan de volgende stap. We willen de calculator eenvoudiger in gebruik maken, de uitleg van de bronnen en uitkomsten verbeteren en het doorrekenen van verbeterinterventies uitbreiden. We willen uiteindelijk ook de impact van andere interventies dan sociaal incasseren, die de financiële gezondheid versterken, inzichtelijk kunnen maken.

Zo bouwen we voort op de gezamenlijke investeringen van Purpose, de partners en Goldschmeding. Onze ambitie is dat meer organisaties deze kennis en ervaring kunnen benutten die met sociaal incasseren klanten met betalingsproblemen willen helpen en hun maatschappelijke impact willen vergroten.

De komende tijd werken we aan een vernieuwd ontwerp, waarin we alle geleerde lessen bij elkaar brengen. Dit zullen we begin 2027 presenteren.