#Nieuws

Gezinnen aan het roer: hoe Samen Kansrijk en Gezond het mensbeeld kantelt

17-12-2025

In dit interview vertelt Katinka Visscher hoe FNO samen met gezinnen, gemeenten en onderzoekspartners SevenSenses en Purpose werkt aan een blijvende kanteling naar vertrouwen en gelijkwaardigheid, zodat gezondheid minder afhangt van je achtergrond.

Katinka Visscher is strategisch verbinder bij het programma Samen Kansrijk en Gezond bij FNO. Vanuit haar rol coördineert zij onderzoek en onderhoudt ze contact met samenwerkingspartners. Ze verbindt beleid, wetenschap en praktijk en wil eraan bijdragen dat gezinnen in kwetsbare situaties zelf aan het roer staan. Daarnaast stimuleert zij kruisverbanden met andere FNO-programma’s en externe partners om maatschappelijke impact te versterken.

Kanteling van het mensbeeld

Het programma Samen Kansrijk en Gezond loopt van 2021 tot en met 2030. Samen Kansrijk en Gezond zet zich ervoor in dat het voor je ervaren gezondheid niet uitmaakt uit welk gezin je komt. Net als in alle FNO-programma’s doen ze dat samen met de mensen om wie het gaat. Het Gezinspanel bepaalt bijvoorbeeld mee welke subsidieaanvragen toegekend worden, heeft een rol bij onderzoek en is vertegenwoordigd in het programmateam. De impact van het programma ligt in het duurzaam veranderen van systemen, beleid en mensbeeld, samen met de mensen om wie het gaat.

In de deelnemende wijken en dorpsgemeenschappen (gebieden) groeit de betrokkenheid van gezinnen zelf, worden professionals getraind om naast hen te staan, en ontwikkelen gemeenten nieuw beleid op basis van vertrouwen en samenwerking. De eerste onderzoeksresultaten laten zien dat gezinnen zich beter gehoord en gezonder voelen, juist doordat hun eigen perspectief centraal staat. De komende jaren beoogt het programma het publieke en politieke debat over armoede en gezondheid te beïnvloeden: van stigmatiserende beeldvorming naar nieuwsgierigheid en empathie. Door structureel onderzoek te koppelen aan praktijk en beleid bouwt Samen Kansrijk en Gezond aan een blijvende verandering in denken en doen — een transitie naar gelijkwaardigheid, gemeenschapskracht en duurzame ervaren gezondheid.

Samen (werken aan) Kansrijk en Gezond

Samenwerking vormt het hart van Samen Kansrijk en Gezond. Niet alleen tussen gezinnen, gemeenten en maatschappelijke organisaties, maar ook tussen de onderzoeks- en uitvoeringspartners. Katinka Visscher benadrukt dat de kracht van het programma ligt in het verbinden van verschillende werelden: beleid en praktijk, kwantitatief en participatief actieonderzoek, en bovenal mensen met uiteenlopende perspectieven.

De samenwerking met onderzoeksorganisaties SevenSenses en Purpose illustreert dat treffend. Deze twee partijen vertegenwoordigen verschillende onderzoeksscholen: Waar SevenSenses dicht op de praktijk zit en snel ziet wat er leeft in een wijk, helpt Purpose om bevindingen systematisch te onderbouwen en in cijfers en analyses te vangen. Dat bij elkaar brengen is geen vanzelfsprekendheid. Katinka zegt daarover dat ze het ‘indrukwekkend’ vindt hoe die samenwerking, ondanks de verschillen, toch goed op gang is gekomen.

Vanaf de start was duidelijk dat dit een uitdagende opdracht zou worden. In plaats van twee losse trajecten ontwikkelden de partijen één gezamenlijk onderzoeksplan. Daarmee werd voorkomen dat gebieden dubbel werden belast en ontstond ruimte om inzichten te delen en elkaar aan te vullen.

Volgens Katinka vraagt dat om een specifieke houding: onderzoekers moeten ‘het schuren kunnen verdragen’. In de praktijk betekent dit dat niet alles volgens de gebruikelijke wetenschappelijke regels kan worden gedaan. Vaak is het niet mogelijk om data als postcodes of geboortedata op te vragen, omdat dit het vertrouwen van gezinnen schaadt. Creativiteit en relationele sensitiviteit worden dan belangrijker dan strikte methodiek. ‘Je moet kunnen werken vanuit de relatie,’ zegt Katinka. ‘Dat vraagt niet alleen kennis van onderzoek, maar ook van mensen.’

Door de jaren heen is de samenwerking tussen de partijen verder verdiept. Ze leren elkaars taal spreken en erkennen de waarde van elkaars aanpak. De kwalitatieve inzichten van SevenSenses helpen om verhalen en context te begrijpen, terwijl de kwantitatieve analyses van Purpose de resultaten onderbouwen. Katinka ziet dat beide kanten ‘last van elkaar mogen hebben’ en juist in dat spanningsveld samen beter worden. ‘We zijn nog niet op het eindpunt,’ zegt ze, ‘maar de wil om samen te leren en te groeien is groot.’ Het komende jaar staat daarom in het teken van verdieping en verrijking van de data.

Daarnaast zoekt het programma actief de verbinding met gemeenten, professionals en bewonersinitiatieven. Een inspirerend voorbeeld komt uit Almere, waar gezinscoaches letterlijk naast gezinnen staan in plaats van tegenover hen. Deze houding verspreidt zich inmiddels door de hele gemeente. ‘Je ziet dat deze manier van werken – vanuit vertrouwen en gelijkwaardigheid – begint te landen,’ vertelt Katinka. ‘Dat heeft effect op het mensbeeld van beleidsmakers én inwoners.’

Het mensbeeld vormt een belangrijke rode draad in het programma. Waar in het beleid nog steeds te vaak gebaseerd is op wantrouwen of stereotypering, wordt nu gewerkt aan een cultuur van nieuwsgierigheid en openheid. Hogeschool Fontys heeft voor Samen Kansrijk en Gezond de beeldvorming van gezinnen in armoede in de media onderzocht, samen met het Gezinspanel. Welke beelden worden gebruikt in de media en beleidstaal en welke vinden gezinnen zelf passend? Door onderzoek te koppelen aan beleidsbeïnvloeding – bijvoorbeeld via gesprekken met ambtenaren en mediapartners – draagt Samen Kansrijk en Gezond bij aan een kanteling van het mensbeeld.

“Onze droom is dat het voor je gezondheid niet meer uitmaakt waar je wieg heeft gestaan. Dat vraagt niet alleen om beleid of onderzoek, maar ook om een ander mensbeeld, op basis van vertrouwen, nieuwsgierigheid en samen leren.”
Katinka Visscher, strategisch verbinder Samen Kansrijk en Gezond, FNO

Katinka ziet de samenwerking als een oefening in transitie: ‘We bouwen aan relaties die lang meegaan. Dat vraagt geduld, continuïteit en vertrouwen.’ Transities kun je niet sturen met korte projectcycli van vier jaar; daar heb je tijd en stabiliteit voor nodig. Samen Kansrijk en Gezond onderscheidt zich door een programmaduur van tien jaar – een bewuste keuze om duurzame verandering mogelijk te maken.

Tot slot benadrukt Katinka dat de kracht van samenwerking niet alleen in structuren of afspraken zit, maar in mensen. ‘Het draait om de houding,’ zegt ze. ‘Om onderzoekers, beleidsmakers en professionals die nieuwsgierig zijn, kunnen luisteren en de ander echt willen begrijpen.’ Die menselijke factor is volgens haar de sleutel tot duurzame impact – en ook de reden dat Samen Kansrijk en Gezond, SevenSenses, Purpose en de lokale partners elkaar blijven vinden in hun gezamenlijke missie.

Luisteren, leren, veranderen

Samen Kansrijk en Gezond laat zien dat echte verandering begint bij luisteren. Bij gezinnen die hun eigen verhaal vertellen, onderzoekers die hun aannames durven loslaten, en beleidsmakers die leren kijken met empathie. Wil je met jouw gemeente of onderneming bijdragen aan een samenleving waarin ieder gezin de kans krijgt om gezond en veerkrachtig te leven? Ga dan met ons in gesprek.