Het Doorbraakprogramma Sociaal Incasseren is een meerjarig samenwerkingsprogramma dat de hele incassoketen helpt om de overstap naar een mensgerichte aanpak werkelijkheid te maken. Wij van Purpose hebben dit programma opgezet om schuldeisers, incassopartners en ketenpartijen te ondersteunen bij de transitie naar sociaal incasseren als de nieuwe norm. Het programma bundelt kennis, instrumenten en een breed netwerk in een gerichte beweging richting structurele verandering.
De aanleiding is helder. In Nederland kampen veel huishoudens met betalingsproblemen die door knelpunten in de keten verergeren in plaats van oplossen. Dat raakt mensen persoonlijk en het kost de samenleving fors. Het Doorbraakprogramma wil die patronen doorbreken door organisaties samen te brengen rond een gedeelde ambitie en een gemeenschappelijke werkwijze. Daarbij staat de mens centraal, zonder dat het belang van de schuldeiser uit het oog wordt verloren.
In dit kennisbankartikel leggen wij uit wat het programma inhoudt, waarom het is ontstaan en hoe het in de praktijk werkt. Wij beschrijven de rol van de Meetlat binnen het programma, de resultaten en ambitie tot nu toe, en de manieren waarop organisaties kunnen meedoen. Zo ontstaat een compleet beeld van de doorbraak die wij samen met partners nastreven binnen de keten van het sociaal domein.
Wat is het Doorbraakprogramma
Het Doorbraakprogramma Sociaal Incasseren is een gericht veranderprogramma dat loopt over de periode 2025 tot en met 2026. Het brengt schuldeisers, incassobureaus, deurwaarders en ketenpartners samen om de incassoketen stap voor stap anders in te richten. Het uitgangspunt is dat een structureel andere aanpak nodig is, omdat de traditionele incasso betalingsproblemen vaak verergert in plaats van duurzaam oplost.
De kern van het programma is dat systeemverandering in de hele keten vraagt om collectieve actie. Geen enkele organisatie kan deze transitie alleen voltooien, want klanten met betalingsachterstanden hebben doorgaans bij meerdere partijen schulden. Het programma organiseert daarom brede samenwerking in het ecosysteem, zodat publieke en private schuldeisers, intermediairs en maatschappelijke partners gezamenlijk optrekken richting hetzelfde doel.
Het Doorbraakprogramma sluit aan op de definitie die wij hanteren voor sociale incasso. Sociaal incasseren is een mensgerichte incassoaanpak, gericht op passende en duurzame oplossingen, die blijvend voordeel oplevert voor klant, schuldeiser en maatschappij. Het programma vertaalt die definitie naar concrete projecten, instrumenten en afspraken, zodat de aanpak niet bij een mooi voornemen blijft maar daadwerkelijk in de praktijk landt.
Binnen het programma werken wij met de Sociaal Incasso Toolbox, een verzameling instrumenten die handelingsperspectief biedt. Organisaties kunnen daarmee hun huidige situatie in kaart brengen, hun ambitie bepalen en stap voor stap hun proces herontwerpen. Het programma vormt zo de verbindende structuur waarbinnen deze instrumenten worden ingezet en waarbinnen partijen van elkaar leren over hoe maatschappelijk verantwoord incasseren er in de praktijk uitziet.
De aanleiding en het doel
De directe aanleiding voor het programma ligt in de maatschappelijke noodzaak rond problematische schulden. Volgens het IBO-rapport Problematische schulden van de Rijksoverheid uit 2024 hebben ruim 726.000 huishoudens problematische schulden, ongeveer acht procent van alle huishoudens. Daarnaast hebben circa 1,7 miljoen mensen lichte schulden en heeft ongeveer een derde van de huishoudens moeite met rondkomen. Deze cijfers vormen de urgente achtergrond van de transitie.
Naast de menselijke gevolgen zijn er forse financiële gevolgen voor de samenleving. Hetzelfde rapport raamt de maatschappelijke kosten van problematische schulden op minstens 8,5 miljard euro per jaar. Knelpunten in de schuldenketen en een traditionele incassoaanpak dragen bij aan deze kosten, omdat betalingsproblemen zich opstapelen en mensen verder in de problemen raken. Het programma richt zich er juist op om die opeenstapeling te voorkomen.
Het doel van het Doorbraakprogramma is om sociaal incasseren te laten uitgroeien tot de nieuwe norm binnen de keten. Wij willen dat een mensgerichte aanpak niet langer een uitzondering is, maar de vanzelfsprekende manier van werken voor schuldeisers en hun partners. Daarvoor is een gedeelde beweging nodig, waarin organisaties hun aanpak herzien en gezamenlijk afspraken maken over de manier waarop zij met klanten omgaan.
Het programma slaat bewust een brug van beloften aan klanten naar de realisatie van doelen. Veel organisaties onderschrijven de uitgangspunten van sociaal incasseren, maar lopen vast op de vertaalslag naar de dagelijkse praktijk. Het Doorbraakprogramma biedt structuur, instrumenten en gezamenlijke energie om die vertaalslag wel te maken, zodat goede voornemens leiden tot meetbare verbeteringen in het hele incassotraject.
Hoe het programma werkt
Het Doorbraakprogramma werkt langs verschillende sporen die elkaar versterken. Er is ruimte voor individuele transitieprojecten waarin een enkele organisatie haar eigen incassoaanpak onder de loep neemt, en er zijn sectorbrede trajecten waarin meerdere partijen samen optrekken. Deze combinatie zorgt ervoor dat zowel de afzonderlijke organisatie als de keten als geheel stappen kan zetten richting een mensgerichte werkwijze.
Een belangrijk onderdeel is de cocreatie en het gezamenlijk toepassen van instrumenten uit de Sociaal Incasso Toolbox. Organisaties analyseren hun huidige proces, bepalen hun ambitie en werken samen met ons aan een herontwerp van hun aanpak. Door dit in cocreatie te doen, ontstaat een aanpak die past bij de specifieke situatie van de organisatie en bij de klanten die zij bedient, in plaats van een algemene blauwdruk.
Het programma draait daarnaast op samen continu leren en verbeteren. Deelnemers delen best practices en bewijsvoering, zodat wat bij de ene organisatie werkt ook voor anderen beschikbaar komt. Inspirerende bijeenkomsten en gezamenlijke communicatie vormen het hart van dit lerende netwerk. Zo wordt kennis niet binnen de muren van een enkele organisatie gehouden, maar verspreid over de hele keten ten gunste van alle betrokkenen.
De Goldschmeding Foundation ondersteunt het sociaal incasso doorbraakprogramma ook in 2025 en 2026. Deze steun maakt het mogelijk om brede samenwerking in het hele ecosysteem te organiseren en om de transitie zowel individueel als sectorbreed vorm te geven. Voor schuldeisers die hun proces willen herzien, biedt het programma een veilige en gestructureerde omgeving om te experimenteren, te leren en hun aanpak te verbeteren.
“Dit is geen individuele reis. Om echt impact te maken, moeten we samen optrekken, over alle sectoren heen.”
De Meetlat binnen het programma
De Meetlat is een van de centrale instrumenten binnen het Doorbraakprogramma en helpt organisaties om vast te stellen waar zij staan en wat hun ambitie is. Het instrument brengt de huidige incassoaanpak in kaart en maakt zichtbaar welke stappen nodig zijn om mensgerichter te werken. Daarmee vormt de Meetlat een logisch beginpunt voor iedere organisatie die aan een transitietraject wil beginnen.
Binnen het programma wordt de Meetlat ingezet als assessment. Organisaties doorlopen een gestructureerde beoordeling van hun proces, waarna de uitkomsten richting geven aan een verbeterplan. Dit maakt de transitie concreet en stuurbaar, omdat de organisatie precies ziet welke onderdelen van de aanpak al aansluiten op sociaal incasseren en welke onderdelen nog aandacht vragen. Zo ontstaat een gericht pad in plaats van een vaag voornemen.
De Meetlat speelt ook een rol op ketenniveau. Het normenkader van de Nederlandse Coalitie Financieel Gezond, kortweg NCFG, wordt mede gevoed door de Meetlat en door input vanuit Purpose. Op die manier draagt het instrument bij aan gedeelde normen voor de hele sector. Een nieuwe versie van de Meetlat is in de maak, gericht op een optimale aansluiting op dit normenkader, zodat de instrumenten en de afspraken elkaar blijven versterken.
Voor sectorcoalities biedt de Meetlat de mogelijkheid van een gezamenlijk assessment en een benchmark. Organisaties kunnen zo hun aanpak naast die van vergelijkbare partijen leggen en van elkaar leren. De Meetlat sluit nauw aan op de andere modules van de Toolbox, waaronder de Impact Calculator, die de financiële impact van een sociaal incassoproces inzichtelijk maakt en de meetbare onderbouwing levert.
Resultaten en ambitie
Het Doorbraakprogramma bouwt voort op een stevige basis die wij in de loop der jaren samen met kernpartners hebben gelegd. De Sociaal Incasso Toolbox is ontwikkeld met partijen zoals Evides, VGZ en a.s.r., en omvat modules als de Leidraad, de Meetlat, de Impact Calculator, de Klantmodule en de Footprint. Deze instrumenten zijn in de praktijk beproefd en vormen het fundament waarop het programma verder bouwt richting bredere toepassing.
Een concreet ankerpunt is de verbinding met het normenkader van de NCFG. De ondertekening door de eerste schuldeisers en ketenpartners markeert een belangrijke mijlpaal, waarbij ook ondersteunende partijen meetekenen. Het Doorbraakprogramma en de Toolbox faciliteren vervolgens de verbeterplannen en de feitelijke transitie van de ondertekenaars, zodat de handtekening onder het convenant ook leidt tot zichtbare verandering in de dagelijkse praktijk.
De ambitie reikt verder dan de afzonderlijke deelnemers. Wij streven ernaar dat sociaal incasseren de nieuwe norm wordt voor de hele keten, gedragen door publieke schuldeisers zoals de Belastingdienst, gemeenten en woningcorporaties, en door private schuldeisers zoals banken, energiebedrijven, telecomaanbieders en verzekeraars. Ook incassobureaus en deurwaarders horen bij deze beweging, omdat zij een sleutelrol vervullen in het contact met klanten.
Het werk aan deze transitie sluit aan bij de bredere inzet van Purpose, die sinds 2011 werkt aan financiële gezondheid en maatschappelijke impact. De erkenning met de Prijs Duurzaam Credit Management 2024 onderstreept dat de aanpak weerklank vindt in de sector. Samen met partners als het Nibud, de NVVK en Stichting Financieel Gezond Nederland werken wij verder aan een keten waarin de mens centraal staat. Onze projecten zijn te vinden op onze projectenpagina.
“Sociaal incasseren zit in ons DNA. Wij nemen het voortouw om de transitie naar de nieuwe norm samen met de hele keten waar te maken.”
Meedoen met het programma
Organisaties kunnen op verschillende manieren deelnemen aan het Doorbraakprogramma, afgestemd op hun ambitie en hun startsituatie. Een veelgekozen ingang is een individueel transitieproject, waarin een schuldeiser de eigen incassoaanpak onder de loep neemt. Dat kan beginnen met een Meetlat-assessment, gevolgd door een analyse en een cocreatief herontwerp van het proces, of met een verbeterplan dat aansluit op het convenant van de NCFG.
Voor partijen die liever samen optrekken is er de mogelijkheid van een sectorcoalitie. Hierin doen organisaties een gezamenlijk Meetlat-assessment en een benchmark, zodat zij hun aanpak met elkaar kunnen vergelijken en gericht van elkaar leren. Deze vorm is bij uitstek geschikt voor sectoren waarin partijen met vergelijkbare klanten en vraagstukken te maken hebben en gezamenlijk een stap willen zetten richting een mensgerichte werkwijze.
Een meer verdiepende vorm is een kernpartnership, waarbij organisaties aanhaken op de proeftuin voor de Impact Tools, waaronder de Impact Calculator en de Footprint. Daarnaast is er de mogelijkheid om lid te worden van de community van SI-professionals, waarbij partners de eerste drie maanden kosteloos kunnen deelnemen, en om gebruik te maken van de Klantmodule om te horen hoe klanten het incassoproces ervaren. Zo is er voor elke ambitie een passende route.
Deelname levert meerdere voordelen op. Organisaties versnellen hun eigen ambitie en transitie, bouwen aan een breed netwerk met zichtbaarheid in de sector, en profiteren van inspirerende bijeenkomsten en gezamenlijke communicatie rond best practices. Wie wil verkennen wat de transitie betekent, kan starten met de Sociaal Incasso Toolbox of zich oriënteren via onze kennisbank over sociaal incasseren en de bijbehorende verdieping over incassokosten.
Veelgestelde vragen over het Doorbraakprogramma Sociaal Incasseren
Wat is het Doorbraakprogramma Sociaal Incasseren?
Het is een samenwerkingsprogramma over 2025 tot en met 2026 dat schuldeisers, incassopartners en ketenpartijen samenbrengt om de transitie naar sociaal incasseren werkelijkheid te maken. Het bundelt instrumenten, kennis en een breed netwerk, zodat een mensgerichte incassoaanpak de nieuwe norm wordt binnen de hele keten.
Waarom is het Doorbraakprogramma opgezet?
De aanleiding ligt in de maatschappelijke noodzaak rond schulden. Volgens het IBO-rapport uit 2024 hebben ruim 726.000 huishoudens problematische schulden en kosten deze problemen de samenleving minstens 8,5 miljard euro per jaar. Het programma wil deze patronen doorbreken met een structureel andere, mensgerichte aanpak.
Wie ondersteunt het Doorbraakprogramma?
De Goldschmeding Foundation ondersteunt het sociaal incasso doorbraakprogramma ook in 2025 en 2026. Daarnaast werken wij samen met kernpartners zoals Evides, VGZ en a.s.r. aan de instrumenten, en met partijen als het Nibud, de NVVK en Stichting Financieel Gezond Nederland aan een keten waarin de mens centraal staat.
Welke rol speelt de Meetlat binnen het programma?
De Meetlat helpt organisaties vaststellen waar zij staan en wat hun ambitie is. Binnen het programma wordt de Meetlat als assessment ingezet, waarna de uitkomsten een verbeterplan voeden. Het instrument draagt bovendien bij aan het normenkader van de NCFG, zodat instrumenten en afspraken elkaar versterken.
Hoe kunnen organisaties meedoen aan het programma?
Er zijn meerdere routes. Organisaties kunnen kiezen voor een individueel transitieproject met een Meetlat-assessment en herontwerp, voor een sectorcoalitie met gezamenlijk assessment en benchmark, of voor een kernpartnership rond de Impact Tools. Ook is er lidmaatschap van de SI-professionals en deelname aan de Klantmodule mogelijk.
Wat levert deelname aan het Doorbraakprogramma op?
Deelnemers versnellen hun eigen transitie en bouwen aan een mensgerichte incassoaanpak die past bij hun klanten. Daarnaast ontstaat toegang tot een breed netwerk met zichtbaarheid, inspirerende bijeenkomsten en gezamenlijke communicatie rond best practices. Zo profiteert de organisatie van de kennis en ervaring van de hele keten.
