De samenwerking met Syncasso laat zien hoe partijen in het schuldendomein elkaar kunnen versterken als zij sociaal incasseren als gezamenlijk vertrekpunt nemen. Wij werkten met deze partner aan een concreet ontwerp van het Collectief Afbetalingsplan, een van de voorstellen uit het IBO-rapport Problematische schulden van de Rijksoverheid uit 2024. Dat ontwerp ontstond niet vanachter een bureau, maar in een intensieve samenwerking waarin kennis, praktijkervaring en maatschappelijke ambitie samenkwamen.
Wij zijn Purpose, een maatschappelijk adviesbureau dat sinds 2011 werkt aan een menselijker schuldenstelsel. In die jaren leerden wij dat blijvende verandering zelden van een enkele organisatie komt. Een schuldeiser, een incassopartner, een gemeente en een uitvoeringsorganisatie raken elkaar voortdurend in hetzelfde dossier. Pas wanneer die partijen hun handelen op elkaar afstemmen, ontstaat ruimte voor oplossingen die echt houdbaar zijn voor de mens met schulden.
In dit artikel delen wij de ervaringen en de impact van de samenwerking met Syncasso. Wij beschrijven waarom schuldeisers en incassopartners elkaar opzoeken, wat zo een samenwerking in de praktijk inhoudt en welke lessen andere organisaties hieruit kunnen trekken. Daarmee plaatsen wij dit ene project in het bredere verhaal over sociaal incasseren en de ketensamenwerking die daarvoor nodig is.
Samenwerken aan sociaal incasseren
Sociaal incasseren is volgens onze definitie uit 2024 een mensgerichte incassoaanpak, gericht op passende en duurzame oplossingen, die blijvend voordeel oplevert voor klant, schuldeiser en maatschappij. Die formulering klinkt eenvoudig, maar zij vraagt veel van de partijen die haar in de praktijk brengen. Een aanpak die voor alle drie de partijen voordeel oplevert, ontstaat alleen wanneer schuldeisers en incassopartners samen optrekken in plaats van langs elkaar heen werken.
De omvang van het schuldenvraagstuk maakt die samenwerking urgent. Volgens het IBO-rapport Problematische schulden hebben ruim 726.000 huishoudens problematische schulden, ongeveer 8 procent van alle huishoudens. Daarnaast kampen 1,7 miljoen mensen met lichtere schulden en heeft ongeveer een derde van de huishoudens moeite met rondkomen. De maatschappelijke kosten lopen op tot minstens 8,5 miljard euro per jaar. Geen enkele organisatie keert dat beeld in haar eentje.
Wij merken dat het besef hiervan groeit binnen het schuldendomein. Steeds meer schuldeisers en incassopartners zien dat een dossier waarin iemand verder vastloopt, voor niemand winst oplevert. De samenwerking met Syncasso paste in die beweging. Twee organisaties met verschillende rollen kozen ervoor om hun kennis te bundelen rond de vraag hoe mensen met schulden perspectief krijgen op duurzaam financieel herstel in plaats van op een steeds dieper wordend tekort.
Voor wie het fundament wil begrijpen, leggen wij elders uit wat sociaal incasseren is en hoe het zich verhoudt tot de bredere ontwikkelingen in het sociaal domein. De samenwerking met Syncasso laat zien dat die theorie pas waarde krijgt wanneer organisaties haar samen in concrete projecten vertalen. Dat is precies wat in dit traject gebeurde.
Waarom schuldeisers en incassopartners samenwerken
Een incassodossier raakt vrijwel altijd meer partijen dan op het eerste gezicht zichtbaar is. Een publieke schuldeiser zoals een gemeente, een woningcorporatie of de Belastingdienst staat naast private schuldeisers uit de wereld van banken, energie, telecom en verzekeraars. Daartussen bewegen incassobureaus en deurwaarders. Wanneer al die partijen onafhankelijk van elkaar handelen, stapelen kosten en maatregelen zich op bij dezelfde persoon.
Juist daarom zoeken schuldeisers en incassopartners elkaar steeds vaker op. Een gezamenlijke aanpak voorkomt dat de mens met schulden tegelijk vanuit verschillende kanten onder druk komt te staan. Het maakt het ook mogelijk om incassokosten beheersbaar te houden en het volledige incassotraject zo in te richten dat het bijdraagt aan herstel in plaats van aan verdere afbraak.
De samenwerking met Syncasso kwam voort uit precies dit besef. Syncasso bracht uitvoeringskennis en dagelijkse praktijkervaring uit het incassovak in. Wij brachten onze kennis van sociaal incasseren en maatschappelijke impact in. Die combinatie zorgde ervoor dat het ontwerp van het Collectief Afbetalingsplan niet bleef hangen in goede bedoelingen, maar werd getoetst aan de werkelijkheid van het schuldendomein.
Samenwerking betekent ook dat partijen bereid zijn naar hun eigen rol te kijken. Een schuldeiser die kiest voor maatschappelijk verantwoord incasseren aanvaardt dat het hoogst haalbare resultaat niet altijd de snelste invordering is. Een incassopartner die diezelfde keuze maakt, richt het proces in op duurzame oplossingen. Pas wanneer beide partijen die houding delen, ontstaat een samenwerking die voor de mens met schulden echt verschil maakt.
“Mensen met schulden hebben geen baat bij een systeem waarin zij verder vastlopen, maar bij perspectief op duurzaam financieel herstel.”
Wat zo een samenwerking inhoudt
De samenwerking met Syncasso draaide om het Collectief Afbetalingsplan, een van de voorstellen uit het IBO-rapport Problematische schulden uit 2024. De ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Justitie en Veiligheid gingen aan de slag om dit mogelijk te maken. Omdat systeemverandering en nieuwe wetgeving tijd kosten, kozen wij er met Syncasso voor om het idee alvast uit te werken in een concreet ontwerp.
Een concreet ontwerp maken betekent dat een abstract beleidsvoorstel wordt vertaald naar iets wat in de praktijk kan werken. Wij keken samen naar de vragen die opdoemen zodra een collectief afbetalingsplan vorm krijgt. Hoe verhouden verschillende schuldeisers zich tot elkaar binnen een gezamenlijk plan? Wat betekent dat voor de positie van de mens met schulden? En hoe blijft het geheel werkbaar voor alle betrokken partijen in de keten?
Het resultaat van dat werk werd gepresenteerd tijdens het Syncasso Congres in juni van vorig jaar en daarna aangeboden aan de ministeries ter inspiratie. Daarmee bleef het ontwerp niet binnen de muren van twee organisaties, maar kwam het terecht op de plek waar besluiten over het schuldenstelsel worden voorbereid. Een samenwerking als deze is dus niet alleen inhoudelijk werk, maar ook een manier om praktijkkennis richting beleid te brengen.
Onze collega Sylvia de Bruijn blikte samen met Syncasso terug op het project in een interview over sociaal incasseren en het belang van brede samenwerking in het hele schuldendomein. Dat gesprek liet zien dat de waarde van het traject verder reikt dan het ontwerp zelf. Het ging ook over de manier van samenwerken, over vertrouwen tussen partijen en over de bereidheid om vanuit een gedeeld maatschappelijk doel te werken.
Impact en ervaringen
De impact van een samenwerking laat zich niet altijd in een enkel getal vangen. Bij het Collectief Afbetalingsplan zit de waarde vooral in de stap die het project mogelijk maakte. Een voorstel dat anders in een rapport was blijven staan, kreeg een concrete vorm die besluitvormers kunnen gebruiken. Dat is het soort impact waar wij naar streven, omdat het de afstand tussen idee en praktijk verkleint.
Tegelijk leverde de samenwerking ervaring op die verder gaat dan dit ene project. Wij merkten opnieuw hoe waardevol het is wanneer een schuldeiser of incassopartner bereid is om voorbij de eigen belangen te kijken. De ervaringen uit dit traject bevestigen wat wij in eerdere projecten zagen, namelijk dat partijen die elkaar opzoeken sneller tot oplossingen komen die voor de mens met schulden echt houdbaar zijn.
Om die impact zichtbaar en navolgbaar te maken, ontwikkelden wij instrumenten binnen de SI-Toolbox. Met de Impact Calculator brengen organisaties in beeld wat een sociale aanpak oplevert, ook voor duurzaamheidsrapportage. De Maatschappelijke Prijslijst helpt om de maatschappelijke waarde van keuzes inzichtelijk te maken. Zo wordt impact niet een vaag begrip, maar iets wat partijen samen kunnen onderbouwen.
De erkenning voor deze manier van werken groeit. Onze inzet rond sociaal incasseren werd in 2024 bekroond met de prijs Duurzaam Credit Management. Die waardering is geen doel op zich, maar zij bevestigt dat de ervaringen uit samenwerkingen zoals die met Syncasso aansluiten bij een bredere beweging in het schuldendomein. Een overzicht van wat wij in de praktijk doen, vindt de lezer bij onze projecten.
Wat ons in dit soort trajecten steeds opvalt, is dat ervaringen het sterkst doorwerken wanneer organisaties ze met elkaar delen. Een samenwerking blijft niet beperkt tot de twee partijen die haar startten. De lessen verspreiden zich via congressen, interviews en gesprekken naar andere schuldeisers, incassopartners en uitvoeringsorganisaties. Op die manier draagt een enkel project bij aan de bredere verandering die wij nastreven.
Wat anderen ervan kunnen leren
Andere organisaties kunnen uit deze samenwerking leren dat een goed idee pas waarde krijgt wanneer het concreet wordt gemaakt. Het Collectief Afbetalingsplan was een veelbelovend voorstel, maar zonder uitwerking bleef het abstract. Door er samen een ontwerp van te maken, lieten wij en Syncasso zien dat partijen niet hoeven te wachten op wetgeving om alvast aan de slag te gaan met het denkwerk.
Een tweede les gaat over rollen. In een vruchtbare samenwerking vullen partijen elkaar aan in plaats van elkaars werk over te doen. Een incassopartner brengt uitvoeringskennis in, een adviesbureau brengt kennis van sociaal incasseren en impact in, en een schuldeiser brengt het perspectief van de vordering in. Organisaties die dit principe overnemen, halen meer uit een samenwerking dan partijen die vasthouden aan het eigen gelijk.
Ten derde laten deze ervaringen zien dat samenwerking richting beleid kan reiken. Door het ontwerp aan te bieden aan de ministeries ter inspiratie, werd praktijkkennis onderdeel van de voorbereiding van besluiten. Andere organisaties kunnen hieruit afleiden dat zij met hun ervaringen niet alleen hun eigen werk verbeteren, maar ook kunnen bijdragen aan de richting waarin het schuldenstelsel zich beweegt.
Om partijen op weg te helpen, ontwikkelden wij hulpmiddelen die deze lessen toepasbaar maken. In de SI-Toolbox bundelen wij modules zoals de Leidraad, de Meetlat, de Impact Calculator, de Klantmodule en de Footprint. De toolbox kwam tot stand met steun van de Goldschmeding Foundation. Daarnaast verbinden wij vakgenoten via de community van SI-professionals, zodat ervaringen niet verloren gaan maar gedeeld worden.
Wie zich oriënteert op de eerste stap, kan terecht bij onze pagina over samen op weg naar sociaal incasseren. Daar laten wij zien hoe organisaties hun incassoaanpak stap voor stap menselijker maken. De samenwerking met Syncasso is daarbij geen uitzondering, maar een voorbeeld van hoe de lessen uit het ene project de basis vormen voor het volgende.
“Pas wanneer schuldeisers en incassopartners hun handelen op elkaar afstemmen, ontstaat ruimte voor oplossingen die echt houdbaar zijn voor de mens met schulden.”
Sociaal incasseren in de praktijk brengen
Een samenwerking is waardevol, maar zij wordt pas betekenisvol wanneer organisaties de inzichten omzetten in dagelijks handelen. Wij begeleiden schuldeisers, incassopartners en uitvoeringsorganisaties bij die stap. Het Doorbraakprogramma Sociaal Incasseren biedt daarvoor een structuur waarin partijen samen werken aan een aanpak die past bij hun eigen organisatie en bij de mensen die zij bedienen.
Om die beweging te onderbouwen, ontwikkelden wij samen met Nyenrode Business Universiteit en Mennovatie de routekaart Iedere Incasso Sociaal. Die routekaart geeft organisaties houvast bij de vraag hoe zij hun incassoproces stap voor stap menselijker maken. Net als bij de samenwerking met Syncasso staat ook hier het uitgangspunt centraal dat verandering ontstaat door samen te werken en kennis te delen.
Voor gemeenten geldt dit in het bijzonder, omdat zij zowel schuldeiser als hulpverlener zijn. Als adviesbureau voor gemeenten helpen wij hen om die dubbele rol in balans te brengen. De ervaringen uit projecten met partners als Syncasso voeden dat werk, doordat zij laten zien hoe verschillende partijen in de keten elkaar kunnen versterken in plaats van tegenwerken.
Wij werken daarbij samen met een breed netwerk van partijen die zich inzetten voor financieel gezonde inwoners en klanten. Onder hen bevinden zich organisaties als het Nibud, de NVVK en Stichting Financieel Gezond Nederland. Dat netwerk vergroot het bereik van iedere samenwerking, omdat lessen uit een afzonderlijk project hun weg vinden naar tal van organisaties die met dezelfde vraagstukken worstelen.
De samenwerking met Syncasso staat zo niet op zichzelf, maar maakt deel uit van een langlopende inzet om het schuldenstelsel menselijker te maken. Wij nodigen schuldeisers, incassopartners en gemeenten uit om die beweging mee vorm te geven. Wie wil ervaren wat een sociale en samenwerkende aanpak oplevert, vindt bij ons de instrumenten, de kennis en de partners om de eerste stap te zetten.
Veelgestelde vragen over de samenwerking met Syncasso
Wat houdt de samenwerking tussen Purpose en Syncasso in?
Purpose en Syncasso werkten vorig jaar samen aan een concreet ontwerp van het Collectief Afbetalingsplan, een voorstel uit het IBO-rapport Problematische schulden uit 2024. Het resultaat werd gepresenteerd tijdens het Syncasso Congres en aangeboden aan de ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Justitie en Veiligheid ter inspiratie.
Wat is het Collectief Afbetalingsplan?
Het Collectief Afbetalingsplan is een van de voorstellen uit het IBO-rapport Problematische schulden uit 2024. Het richt zich op een aanpak waarin mensen met schulden perspectief krijgen op duurzaam financieel herstel. De ministeries van Sociale Zaken en van Justitie en Veiligheid gingen ermee aan de slag, maar systeemverandering kost tijd.
Waarom werken schuldeisers en incassopartners samen?
Een incassodossier raakt vaak meerdere partijen tegelijk, van publieke en private schuldeisers tot incassobureaus en deurwaarders. Door samen te werken voorkomen zij dat de mens met schulden vanuit verschillende kanten onder druk komt te staan. Zo blijven kosten beheersbaar en draagt het hele traject bij aan herstel.
Wat is sociaal incasseren volgens Purpose?
Sociaal incasseren is volgens onze definitie uit 2024 een mensgerichte incassoaanpak, gericht op passende en duurzame oplossingen, die blijvend voordeel oplevert voor klant, schuldeiser en maatschappij. Het uitgangspunt is dat een aanpak alleen werkt wanneer alle betrokken partijen er baat bij hebben en samen optrekken.
Welke impact had de samenwerking met Syncasso?
De grootste impact is dat een veelbelovend voorstel een concrete vorm kreeg die besluitvormers kunnen gebruiken. Daarnaast leverde het ervaring op over ketensamenwerking in het schuldendomein. Met instrumenten als de Impact Calculator en de Maatschappelijke Prijslijst maken organisaties die maatschappelijke waarde inzichtelijk en navolgbaar.
Wat kunnen andere organisaties hiervan leren?
Andere organisaties kunnen leren dat een goed idee pas waarde krijgt wanneer het concreet wordt gemaakt, dat partijen elkaar in een samenwerking aanvullen in plaats van overlappen, en dat praktijkkennis richting beleid kan reiken. Hulpmiddelen zoals de SI-Toolbox en de routekaart Iedere Incasso Sociaal maken die lessen toepasbaar.
